De échte kosten van onderbezetting in 2026
Waarom personeelstekort meer kost dan je denkt – en wat je eraan kunt doen
Inleiding – Het probleem achter de vacature
Een openstaande vacature lijkt op papier overzichtelijk:
“We zoeken iemand, kost even tijd.”
Maar in de praktijk is onderbezetting in 2026 geen tijdelijk ongemak meer — het is een structureel bedrijfsrisico.
Door vergrijzing, krapte op de arbeidsmarkt en toenemende werkdruk ontstaat er een sluipend effect: organisaties draaien door, maar tegen steeds hogere verborgen kosten.
Niet alleen financieel. Ook menselijk, operationeel en strategisch.
Deze whitepaper maakt die kosten zichtbaar — én laat zien hoe organisaties hier slimmer mee omgaan.
1. Directe financiële kosten (die vaak niet op de balans staan)
1.1 Cost of Vacancy
Internationale studies laten zien dat de Cost of Vacancy gemiddeld ligt tussen 1 en 2 keer het bruto jaarsalaris van een functie, afhankelijk van senioriteit en impact.
Deze kosten bestaan o.a. uit:
- Gederfde omzet of productie
- Vertraging in projecten
- Extra inzet van management en collega’s
- Kwaliteitsverlies en herstelwerk
1.2 Overuren en inefficiëntie
Wat gebeurt er als het werk wel doorgaat, maar de mensen ontbreken?
- Overuren nemen toe
- Tijdelijke noodoplossingen worden structureel
- Medewerkers doen werk buiten hun kernrol
Volgens TNO leidt langdurige werkdruk tot:
- Tot 20–25% productiviteitsverlies
- Meer fouten en incidenten
- Hoger ziekteverzuim
2. De menselijke kosten: het stille domino-effect
2.1 Verhoogd ziekteverzuim
Onderbezetting vergroot structureel de kans op:
- Stressklachten
- Burn-out
- Langdurige uitval
Volgens CBS en ArboNed:
- Stressgerelateerd verzuim duurt gemiddeld 3x langer
- Kosten per langdurig zieke medewerker lopen op tot € 80.000 – € 100.000
2.2 Verloop van juist je beste mensen
Een belangrijke, maar onderschatte realiteit:
Goede mensen vertrekken niet vanwege het werk, maar vanwege de structurele druk.
Gallup toont aan:
- Teams met hoge werkdruk hebben 59% meer verloop
- Vertrekkende medewerkers nemen kennis, klanten en energie mee
Elke exit betekent:
- Nieuwe wervingskosten
- Inwerktijd
- Verlies van continuïteit
3. Operationele en commerciële schade
3.1 Klantbeleving onder druk
Onderbezetting raakt direct:
- Leverbetrouwbaarheid
- Reactietijd
- Servicekwaliteit
Gevolg:
- Klanten haken af
- Herhaalopdrachten dalen
- Concurrenten winnen terrein
3.2 Innovatie komt stil te staan
Wanneer teams alleen nog bezig zijn met “bijhouden”:
- Is er geen ruimte voor verbetering
- Worden innovaties uitgesteld
- Blijft strategische groei liggen
Volgens McKinsey lopen bedrijven met structurele capaciteitstekorten aantoonbaar achter in innovatiekracht.
4. Waarom dit probleem in 2026 blijft (en niet vanzelf oplost)
Structurele arbeidsmarktkrapte
Volgens UWV en CBS:
- De beroepsbevolking groeit nauwelijks
- Vergrijzing versnelt uitstroom
- Vraag naar talent blijft stijgen
Met andere woorden:
👉 wachten op “meer mensen” is geen strategie.
5. Wat wél werkt: slimmer omgaan met capaciteit
5.1 Flexibele inzet als strategisch instrument
Organisaties die wendbaar blijven:
- Vangen pieken en uitval sneller op
- Behouden rust in vaste teams
- Voorkomen escalatie van kosten
Flexibele professionals en tijdelijke inzet zijn in 2026 geen noodgreep meer, maar een bewuste strategische keuze.
5.2 Tijd kopen om het goed te doen
Onderbezetting dwingt vaak tot haastige beslissingen.
Tijdelijke capaciteit:
- Geeft lucht
- Verbetert besluitvorming
- Verhoogt de kans op duurzame vaste matches
5.3 Focus op balans, niet alleen bezetting
De sterkste organisaties sturen niet alleen op FTE’s, maar op:
- Werkdruk
- Continuïteit
- Teamenergie
Dat is waar duurzame groei ontstaat.
Conclusie – Onderbezetting is geen HR-probleem, maar een directievraagstuk
Onderbezetting:
🎯Kost structureel meer dan zichtbaar is
🎯Vergroot risico’s op alle niveaus
🎯Remt groei, innovatie en werkplezier
Organisaties die dit erkennen en proactief sturen op capaciteit, bouwen aan rust, stabiliteit en toekomstbestendigheid.
Bronnen:
CBS – Arbeidsmarkt & ziekteverzuim, UWV – Arbeidsmarktprognoses, TNO – Werkdruk & duurzame inzetbaarheid, Gallup – State of the Global Workplace, McKinsey Global Institute – Talent & productivity, SHRM – Cost of Vacancy, PwC – Customer Experience Survey